آموزش و تربیت نوجوان (دختر و پسر)

آموزش مسائل بلوغ جنسی به نوجوانان

bestkid b

بلوغ از مهمترین مراحل زندگی هر انسانی است.آشنایی با مسایل جنسی و بلوغ جنسی برای نوجوانان بسیار مهم و ضروری است.عدم آشنایی با این مسایل برای نوجوان خطرات بسیار دارد.لذا از پدرها درخواست داریم مسایل جنسی را به پسران خود و مادران هم به دختران خود آموزش دهند.

سنین ۱۲ـ۹ سالگی برای بسیاری از نوجوانان به معنی مرحله ای جدید از زندگی است که با تغییرات ویژهای در بدن آشکار میشود. در این دوره باید آمادگی های لازم در مورد بلوغ جنسی و تغییرات ناشی از آن (به ویژه در دختران) ایجاد شود.این مرحله که با آغاز نوجوانی و بلوغ همراه است، میتواند نگرانیهای ویژهای را در فرد ایجاد کند که از مسائل مربوط به بلوغ و تغییرات ناشی از آن سرچشمه میگیرد. دختران ده ساله ای که تغییرات بدنی ناشی از این دوره را تجربه میکنند نسبت به خود حساستر شده و از بلندی یا کوتاهی قد خود نسبت به همسالان نگرانند. به علاوه بزرگ شدن و جوانه زدن سینه ها نیز ممکن است برای آنها نگرانیهائی ایجاد به وجود آورده و فکر کنند نسبت به سایر دوستانشان ظاهر زنانه تری پیدا کرده اند.این نگرانیها منحصر به دختران نیست، در پسرانی هم که در حوالی سن ۱۵ سالگی از همسالان خود کوتاهتر بوده و افزایش قد ناشی از بلوغ در آنها رخ نداده است و در بسیاری از موارد میان دوستان خود جائی ندارند، این نگرانیها طبیعی بوده و باید به فرد اطمینان داد که بلوغ هر شخص سیستم منحصربه فردی پیروی میکند، بنابراین نباید به خاطر به تعویق افتادن نشانه های بلوغ پریشان شود. به علاوه، آگاهی کلی از سیستم تولیدمثل و روش کار آن نیز باید به نوجوان داده شود .

عدم اطلاع و آشنایی با مسائل جنسی در نوجوانان خطرات زیادی در بر دارد که کمترین آنها انحرافات جنسی و خلاف کاریها و بزه کاری است.

توضیح امور جنسی و پاسخ به پرسش‌های این حوزه به کودکان، هر چند سخت اما شدنی است، کودکان با استدلالات ساده قانع می‌شوند و والدین قادرند با گفتن حقایقی ساده به سوالات آنها پاسخ دهند؛ اما وقتی آنها به سنین نوجوانی می‌رسند آموزش مسائل جنسی با جزئیات بیشتری صورت می‌گیرد و برای بسیاری از والدین سخن گفتن درباره این مسائل و پاسخگویی به سوالات جنسی نوجوانان سخت‌تر می‌شود، برخی از آنها هنگام راهنمایی کردن فرزندانشان خود را در تنگنا می‌بینند، چرا که نمی‌دانند گفتن چه چیز درست و توضیح چه چیز غلط است.

به همین دلیل همیشه فاصله‌ای بین والدین و فرزندان ایجاد شده و موجب شرم و خجالت فرزندان از پرسشگری در این حوزه مهم دوران بلوغ می‌شود و ناچار نوجوانان از طریق منابع دیگری همچون دوستان، کتاب‌های مرتبط با بهداشت جنسی، فیلم‌ها، اینترنت و هر منبعی که حاوی اطلاعات درست یا غلط درباره مسائل جنسی است، به دنبال پاسخ سوالاتشان می‌گردند.

 

بلوغ، اولین بهانه برای آموزش جنسی

وقتی فرزند شما به سن نوجوانی می‌رسد و اولین نشانه‌های بلوغ در او ظاهر می‌شود، وقت آن است که والدین درباره قسمت‌های مختلف اعضای جنسی، بلوغ و تغییرات بدنی، آمیزش، رفتارهای جنسی نادرست همچون خودارضایی اطلاعاتی درست به او بدهند، هر چند درصد بالایی از بزرگسالان یا اطلاعات ناقصی در این زمینه دارند یا نمی‌دانند چگونه اطلاعاتشان را منتقل کنند، بنابراین در اولین قدم لازم است والدین از طریق مطالعه کتا‌ب‌های مرتبط و صحبت با مشاوران و مراجعه به مراکز آموزشی در مدارس نسبت به آگاهی‌دادن به فرزندشان اقدام کنند.

بدیهی است در این مورد مادر با دختر و پدر با پسر صحبت می‌کند و در صورت فقدان حضور یکی از والدین باید ‌از اقوام درجه یک که با نوجوان ارتباط خوبی دارد، درباره این مسائل با او گفت‌وگو کند. معمولا آغاز بلوغ در دختران ده تا یازده سالگی و در پسران سیزده تا چهارده سالگی است.

تغییرات فیزیکی ناشی از بلوغ

بلوغ به عنوان مرحلهای از زندگی تعریف میشود که طی آن تکامل غدد جنسی منجر به بروز صفات ثانویه جنسی، جهش رشدی و ایجاد قدرت باروری در فرد میشود. این تغییرات بهواسطه هورمونهای جنسی رخ میدهند.ترشح مادهای از هیپوتالاموس که منجر به به تولید هورمونهای جنسی در هیپوفیز میشود، میتواند تولید هورمونهای جنسی دیگری را در اندامهای جنسی تحریک نماید.این هورمونها مسئول رشد پستانها و رحم در دختران و تمام صفات ثانویه جنسی در پسران هستند. هورمون جنسی مردانهای که از غده فوق کلیه ترشح میشود مسئول ایجاد موهای جنسی در دختران و کمک به رشد این موها در پسران است.

مراحل بلوغ در پسران :

بلوغ پسران معمولاً بین سنین ۱۱ تا ۱۴ سالگی رخ میدهد. اولین مرحله، رشد بیضه هاست که با پررنگ شدن و نازکتر شدن پوست بیضه و رشد آلت همراه است. با پیشرفت مراحل بلوغ، افزایش رشد موهای زهار، زیربغل، صورت و همچنین خشن تر شدن صدا و توانائی نعوظ رخ میدهد. جهش رشدی که همراه با افزایش اندازه بدن و توده ماهیچه ای است، در مراحل بعدی بلوغ و در سنین ۱۴ تا ۱۶ سالگی اتفاق میافتد و دو سال پس از دختران به حداکثر خود میرسد.

مراحل بلوغ در دختران :

بلوغ در دختران زودتر از پسران رخ میدهد و اولین مرحله بلوغ در این جنس با جوانهزدن پستانها در سنین ۱۰ تا ۱۱ سالگی رخ آغاز شده و با رشد موهای زهار و زیربغل ادامه مییابد. جهش رشدی معمولاً نسبت به پسران زودتر رخ میدهد و با اولین عادت ماهانه که در سن ۱۱ تا ۱۲ سالگی رخ میدهد کامل میشود. فاصله بین آغاز بلوغ و اولین قاعدگی ۲ تا ۵/۲ است.

 

آموزش مسائل جنسی به کودکان و نوجوانان

مسئولیت آموزش مسائل جنسی به کودکان از مهمترین موارد تربیتی است که گرچه برعهده والدین و اولیاء مدرسه (بهویژه مربیان مسائل شرعی و تربیتی) گذاشته شده، اغلب به فراموشی سپرده میشود یا ارائه اطلاعات به جوانان بهگونهای است که تمام نیازهای آنها را دربرنگرفته و گاه باعث سردرگمی آنها میشود.در پژوهشها مشخص شده که بیشتر آموزشهای دختران توسط مادران آنها انجام میشود و پسران در این مورد اطلاعات اندکی از پدران خود فرا گرفته اند.اصولاً بهنظر میرسد مادران بیش از پدران در انتقال اطلاعات جنسی به فرزندان نقش دارند و در بسیاری از موارد، پدران این مسئولیت را از خود سلب کرده و به تمامی برعهده مادر میگذارند. با اینحال، حتی در بسیاری از موارد که پدر و مادر بنا بهنظر خودشان اطلاعات کافی را در اختیار بچهها گذاشته اند، اغلب والدین نیازهای فرزندانشان را در مورد آموزشهای جنسی دستکم گرفته و آن را به فراموشی سپرده اند.

سه مانع اساسی در طرح مسائل جنسی بین فرزندان و والدین وجود دارد :
۱) فقدان آگاهی والدین از چگونگی ارائه تعالیم جنسی و عدم احساس راحتی آنها در طرح این مسئله
۲) ترس از شکستگی حریمهای خانوادگی
۳) عدم آگاهی از زمان مناسب برای ارائه آموزشهای جنسی

آموزش مسائل جنسی در زمان بلوغ حتما توسط والد همجنس انجام شود

معرفی بیماری‌های مقاربتی

توضیح درباره بیماری‌های مقاربتی همچون ایدز و هپاتیت علاوه بر این‌که اطلاعات نوجوان را در این زمینه تکمیل می‌کند، بهانه‌ای می‌شود تا پدر یا مادر بتوانند درباره رفتارهای پرخطر جنسی با فرزندان صحبت کنند و در کنار معرفی این بیماری‌ها از مضرات خودارضایی و عواقب جسمی و روحی آن برای نوجوان بگویند. در صورتی که والدین اطلاعاتی کافی در این زمینه نداشته باشند می‌توانند خودشان کتاب یا جزوه‌ای مرتبط با این موضوعات به فرزندشان بدهند.

آموزش مسایل جنسی
آموزش مسایل جنسی

دقت در انتخاب کلمات

فضای شوخی و طنز، هرچند از فشار روانی موجود بر والدین ونوجوانان می‌کاهد، اما جدیت مباحث و هدف آموزشی آن را هم زیر سوال می‌برد، ضمن این‌که فضا را مستعد حرمت‌شکنی و پرده‌دری می‌کند، بنابراین در انتخاب کلمات باید دقت زیادی کرد، بهتر این است که والدین از واژه‌های علمی استفاده کنند و برای قابل درک بودن آنچه می‌گویند از برخی تجربیات و احساسات خود درباره ظهور اولین نشانه‌های بلوغ بگویند.

آموزش مسائل جنسی با در نظر گرفتن ۳ مورد زیر باید انجام شود :
۱) آموختن و ادراک حقیقتها و عواقب ناشی از فعالیتهای جنسی (بهویژه در نوجوانان)
۲) ارائه چهارچوبی از ارزشهای مذهبی ـ اجتماعی و خانوادگی در مورد ارتباط فعالیتهای جنسی به نوجوانان
۳) آموختن این نکته به نوجوان که کجا و در کدام موقعیتها باید احساسات و هیجانهای خود را بروز دهد. در مورد طرح این مسائل با بچهها نیز میتوان گفت که مناسبترین زمان برای آموزش مسائل جنسی، زمانی است که خود او سؤالی مطرح میسازد. در این هنگام، حس کنجکاوی او برانگیخته شده و باید از آن استفاده شود یا به تجربه مشخص شده است کودکانی که در روستا زندگی کرده و شاهد فعالیتهای جنسی حیوانات و تولیدمثل آنها بودهاند، سؤالهای کمتری در این مورد از والدین خود میپرسند.طرح مسائل در مورد بلوغ و نشانههای آن پیش از بلوغ نیز فرصت خوبی برای حل مشکلات آموزشی کودکان و نوجوانان خواهد بود. در غیر اینصورت او ناچار به گرفتن اطلاعات غلط از محیط و گروههای همسان خود خواهد شد.

سایر مطالب آموزش و تربیت نوجوانان

باوری غلط با نقاب روشنفکری

برخی والدین می‌گویند هر چه بیشتر چشم و گوشش را ببندی حریص‌تر می‌شود، بگذار تا ببیند و چشمش عادت کند! برخی دیگر هم اصلا به این موضوع فکر نمی‌کنند، سیل سریال‌های ماهواره‌ای آنها را چنان در خود غرق کرده است که اصلا نگران نیستند نوجوانی که در کنارشان نشسته و در دیدن فلان سریال چندصد قسمتی ماهواره آنها را همراهی‌ می‌کند، در حال ساختن چه باورهای غلط و اغراق شده‌ای درباره امور جنسی در ذهن خود است. این باور روشنفکر مآبانه که «بگذار تا ببیند…» و آن بی‌توجهی افراطی هر دو نتیجه بی‌مسئولیتی والدین در زمینه آموزش امور جنسی است.

دیدن صحنه‌هایی با موضوع ارتباط جنسی (حتی اگر تصاویر جنسی نباشد) آن هم در نوجوانانی که تازه در حال پشت سرگذاشتن بلوغ جنسی خود هستند، نوعی ظلم در حق آنهاست. چرا که از یک سو با توجه به سن و سال و شرایطی که دارند به بلوغ ازدواج نرسیده‌اند و از سوی دیگر مجبورند با غریزه خود در ستیز باشند و به سوی انحرافات جنسی کشیده نشوند و خویشتنداری پیشه کنند.

توصیه به خویشتنداری جنسی

در سیستم آموزشی کشور ما هنوز آموزش جنسی به طور کامل و صحیح در برنامه‌های آموزشی مدارس گنجانده نشده، اما در دروسی مثل دین و زندگی به لزوم خویشتنداری جنسی و کنترل نگاه اشاره شده است. اگر والدین در کنار آموزش‌های جنسی، احکام دینی و معنوی را هم به فرزندان آموزش دهند در واقع آنها را به یک عامل شناختی مجهز می‌کنند. چیزی که به آنها یادآوری می‌کند هنگام برخورد با گناه باید نگران پیامدهای آن نیز باشند.

آموزش مهارت «نه» گفتن به درخواست جنسی

به خاطر داشته باشید که فرزند شما کودک نیست که همیشه کنارش باشید و از او مراقبت کنید. آموزش «نه» گفتن به درخواست‌های جنسی دیگران یکی از بخش‌های مهم آموزش بهداشت جنسی است. به فرزندتان بیاموزید افراد هوسران و بیماران جنسی به بهانه‌های مختلف و با سخنان فریبنده به دنبال سوءاستفاده جسمی و روحی از دیگران هستند.

به فرزندتان بگویید سوءاستفاده‌گران جنسی ممکن است از جملاتی استفاده کنند که به نظر منطقی است؛ مثل «به یک بار تجربه‌اش می‌ارزد، تو دیگر بزرگ شده‌ای، مگر مرا دوست نداری، کسی چیزی نمی‌فهمد، اگر قبول نکنی ترکت می‌کنم و…»، اما در نهایت این ارتباط پایان خوبی نخواهد داشت. با توجه به گستردگی رسانه‌های ارتباطی و نرم‌افزارهای مختلف و شبکه‌های اجتماعی اینترنتی، مهارت «نه» گفتن به درخواست جنسی دیگران مهارتی است که نوجوانان باید آن‌را یاد گرفته باشند تا از آسیب‌های احتمالی در امان بمانند.

اصولاً آموزش مستقیم مسائل اساسی و موردنیاز فرزندان، توانائی فوقالعاده و تیزهوشی و دلسوزی خاصی میخواهد زیرا از یک نظر باید آگاهیهای لازم را به کودک داد و در جهتی دیگر مراقب بود که این امر سبب بیداری زودرس نشود.

 آموزش غیرمستقیم :
در آموزش غیرمستقیم مسائل زندگی غریزی و دریافتن پاسخ به سؤالات متعددی که در همه کودکان وجود دارد، میتوان از این شیوهها استفاده کرد:
۱) نگهداری حیوانات در خانه: نگهداری مرغ، گنجشک و حتی گوسفند در خانه بسیاری از مسائل را حل میکند و زایمان گربه و گاو خیلی از مبهمات را از ذهنهای میزداید. کودکانی که در مزارع و کشتزارها بزرگ شدهاند، زودتر از دیگر کودکان پاسخ سؤالات خود را یافتهاند.
۲) تولید گل و گیاه: کشت بذرها و تولیدمثل گل و گیاه و رشد آنها، هم درس مناسب و مشابهی برای فرزندان است و کودک با مشاهده آنها بهتدریج میتواند زمینه را با زندگی واقعی خود منطبق سازد. این تولیدمثلها از جهتهای گوناگونی شبیه انسان است و کودک و جوانان در این رابطه سردرگم نمیشوند.
۳) ذکر داستانها: از شیوههای دیگری که در این رابطه میتواند مورد استفاده قرار گیرد، داستانها و افسانههائی است که حتی میتوانند ساخته و پرداخته شوند و دربرگیرنده اطلاعات و نکات ارزندهای باشند و برای سؤالات پیدرپی و فراوان کودکان و نوجوانان پاسخهائی ارائه دهند.
۴) ملاحظه وضع نوزادان: نوزادی در خانهای بهدنیا میآید و حیرت و تعجب کودکان را برمیانگیزد. شکل تغذیه او را میبینند و ملاحظه میکنند که مادران با چه رغبت و علاقمندی پستان در دهان نوزاد میگذارند و به کودک شیر میدهند. در هنگام همین مراقبت و تغذیه، دنیائی از مسائل و مطالب به کودک آموخته میشود، او متوجه خیلی از مسائل شده و از کیفیت رشد و دنیای خاص زنان آگاه میشود و چه بسیار که کودک در این رابطه سؤالاتی از مادر خود بهعمل آورده و مادر میتواند با حوصله و دقت به پرسشهای او پاسخ گوید.
۵) استفاده از فرصتها: مسئله هنگامی اهمیت پیدا میکند که فرصت و زمینه جدید پدید آید. برای نمونه هر حاملگی یا زایمان که در رابطه با انسان یا حیوانی پدید آید، کنجکاوی کودک را تحریک میکند. در چنان صورتی امکانی بهدست میآید که بسیاری از مباحث مربوط به سؤلات کودک پاسخ داده شود.
در همه حال، این نکته باید مورد توجه والدین و مربیان باشد که افشای حقایق پیش از موعد، موجب بینظمیهائی در رابطه با حیات کودکان خواهد شد و بیداری بیموقع سبب پیشروی جنسی است.

خلاصه کلام بهترین کودک : مراقب نوجوانان خود از لحاظ مسایل جنسی در این دوران طلایی زندگی آنها باشید. و به نوجوانان آنچه را باید بدانند از شما بیاموزند و نه از دوستان و افراد غریبه…

بسیار کاربردی

ready-for-gif

سعید حیدری

محقق پرشکی برتر چندین دوره پیاپی در منطقه و دارای ده ها مقاله علمی (در لینکدین سرچ بفرمایید) در معتبرترین مجلات پزشکی دنیا. سوالات خود را دقیق (وخلاصه) مطرح کنید. نهایتا تا 10 ساعت بعد با دقت کامل پاسخ خواهم داد.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا