سلامت نوزاد

سنگ کلیه در نوزادان و کودکان خردسال: همه نکات مهم

bestkid b

سنگ کلیه در کودکان وقتی اتفاق می افتد که مواد شیمیایی موجود در ادرار غلیظ می شوند تا جایی که کریستال های جامد را تشکیل می دهند. سنگ های بزرگتر ممکن است در مجاری ادراری قرار گیرند و باعث ایجاد درد، انسداد یا عفونت شوند.

نکات مهم از نظر پروفسور لو

سنگ کلیه در کودکان به مراتب کمتر از بزرگسالان است اما به همان دلایل رخ می دهد. مواد معدنی رسوبات کریستالی را در کلیه ها تشکیل می دهند که به سنگ تبدیل می شوند و اندازه ی بیشتر آنها در حدود یک دانه ماسه است.

بیشتر سنگهای کلیوی کودکان در کلیه باقی می مانند، اما حدود یک سوم آنها ممکن است از کلیه حرکت کنند و در میزنای، (لوله هایی که ادرار را از کلیه به مثانه منتقل می کنند)، قرار بگیرند.

سنگ هایی که در کلیه باقی می مانند اگرچه اغلب بدون درد هستند اما می توانند منبع عفونت های مکرر مجاری ادراری باشند. اما سنگهایی که در میزنای قرار می گیرند می توانند یک درد شدید کولیکی ایجاد کنند.

حتما بخوانید: قد و وزن کودکان زیر ۴ سال به تفکیک سن و جنس چقدر باید باشد؟

یکی دیگر از علائم سنگ کلیه کودکان، وجود خون در ادرار (هماچوری یا خون ادراری) است. بیشتر این سنگها را می توان با سنگ شکنی برون اندامی یا لیتوتریپسی (SWL) که یک روش کاملاً غیر تهاجمی است، درمان کرد.

مکانیسم این عمل به اینصورت است که کودک تحت بیهوشی قرار می گیرد و امواج صوتی با فرکانسهای خاص روی سنگها متمرکز می شود تا آنها را به قطعات کوچک خرد کند. با کوچک شدن سنگ ها، آنها از طریق ادرار کردن به راحتی خارج می شوند.

در مواردی که اندازه ی سنگ ها برای درمان با لیتوتریپسی بسیار بزرگ هستند یا به آن پاسخ نمی دهند، از روشهای تهاجمی برای خارج کردن آنها استفاده می شود. این عملیات ها ممکن است موجب درد و ناراحتی پس از عمل شوند. به همین علت ممکن است کودکان پس از عمل نیاز به بستری شدن در بیمارستان داشته باشند.

انواع سنگ کلیه

چهار نوع اصلی از سنگ کلیه عبارتند از:

۱- سنگهای کلسیم: سنگ کلسیمی رایج ترین نوع سنگ کلیه است. آنها به دو شکل عمده دیده می شوند – اگزالات کلسیم و فسفات کلسیم.

۲- سنگهای سیستینی: نتیجه یک اختلال ژنتیکی است که در آن سیستین از طریق کلیه به ادرار نشت می کند.

۳- سنگهای اسید اوریک: با اسیدی شدن ادرار رخ می دهد. رژیم غذایی سرشار از پروتئین های حیوانی ممکن است در شکل گیری این نوع سنگ نقش داشته باشد.

۴- سنگهای Struvite (استروویتی): وقتی شخصی دچار عفونت مکرر دستگاه ادراری می شود، سنگهای استروویتی تشکیل می شوند.

علل و عوامل خطر سنگ کلیه

عواملی که کودک را در معرض خطر ابتلا به سنگ کلیه قرار می دهد عبارتند از:

  • سابقه خانوادگی ابتلا به سنگ کلیه
  • کاهش میزان مصرف آب یا کم آبی بدن به مدت طولانی
  • تکرر عفونت ادراری
  • رژیم غذایی حاوی سدیم و یا پروتئین زیاد
  • چاقی
  • کاهش سطح فعالیت بدن
  • نقص در مجاری ادراری
  • استفاده از داروهای خاص

بیماری های مرتبط با سنگ کلیه

کودکانی که بیماری های خاصی دارند بیشتر مستعد ابتلا به سنگهای مکرر کلیه هستند. چنین شرایطی شامل موارد زیر است:

  • عفونت ادراری
  • نقص در مجاری ادراری
  • فیبروز کیستیک
  • بیماری التهابی روده
  • تشنج
  • هیپرکلسیوری، هیپراگزالوری و سیستینوریا: این شرایط باعث بالا رفتن میزان مواد سنگ ساز مانند کلسیم، اگزالات و سیستین در ادرار می شود و احتمال تشکیل سنگ را افزایش می دهد.
  • مثانه نوروژنیک (نوعی بیماری مثانه که موجب اختلال در ادرار کردن می شود). همانطور که در اسپینا بیفیدا (یا مهره شکاف) و سایر اختلالات عصبی مانند دیستروفی عضلانی دوشن (نوعی اختلال ارثی عضلانی پیشرونده) مشاهده می شود.
  • کاهش فعالیت

علائم و علل سنگ کلیه در کودکان

علائم سنگ کلیه در کودکان عبارتنداز:

  • دردهای تیز در ناحیه پشت، پهلو، زیر شکم یا کشاله ران
  • وجود خون صورتی، قرمز یا قهوه ای در ادرار که به آن هماتوری نیز گفته می شود
  • نیاز مداوم به ادرار کردن
  • درد هنگام ادرار
  • عدم توانایی در ادرار کردن و یا ادرار کردن به میزان کم
  • ادرار کدر با بوی بد
  • تحریک پذیری، به ویژه در کودکان خردسال

در صورت بروز هر یک از این علائم، کودک باید بلافاصله نزد پزشک ببرید. این علائم ممکن است در اثر سنگ کلیه یا وضعیت جدی تر ایجاد شود.

حتما بخوانید: ادرار نکردن کودک: علت ها، بهترین درمانهای خانگی و نکات مهم

درد سنگ کلیه ممکن است به مدت کوتاه یا طولانی طول بکشد یا ممکن است بصورت گهگاه دیده شود. علاوه بر درد، ممکن است کودک دچار مشکلات زیر هم شود:

  • حالت تهوع
  • استفراغ
  • تب
  • لرز
  • گرفتن دست به کمر از شدت درد
  • درد در ناحیه کمر، پهلو، شکم یا کشاله ران می تواند نشاندهنده ی وجود سنگ کلیه در نوجوان یا کودکان باشد

آیا ایجاد سنگ کلیه در کودکان شایع است؟

سنگ کلیه در کودکان شایع نیست. با این حال اگرچه نادر است اما بسیاری از پزشکان از افزایش تعداد مبتلایان سنگ کلیه کودکان در سالهای اخیر خبر داده اند. کارشناسان مطمئن نیستند که چه چیزی باعث افزایش سنگ کلیه کودکان می شود. اگر فرزند شما علائم سنگ کلیه را نشان می دهد (به خصوص هماتوری یا خون ادراری) به دنبال مراقبت پزشکی باشید.

آزمایش و تشخیص

اگر به کودک شما مشکوک به سنگ کلیه است، پزشک معاینه فیزیکی انجام می دهد. همچنین در مورد سابقه ی خانوادگی ابتلا به سنگ کلیه سوالاتی می پرسد. آزمایش خون و ادرار می تواند به تعیین علت سنگ کلیه کمک کند.

مطالعات تصویربرداری می تواند در مورد اندازه، محل و تعداد سنگ هایی که باعث ایجاد علائم می شوند، به متخصص اورولوژی کمک کند. گاهی اوقات تصویر برداری با اشعه ایکس ساده از شکم برای مشخص کردن سنگ در ناحیه کلیه ها یا مجرای ادرار کافی است.

حتما بخوانید: آیا دیابت ارثی است؟ برای پیشگیری از دیابت کودک در بزرگسالی چه کنیم؟

سونوگرافی کلیه و مثانه (RBUS) ممکن است به یافتن سنگ کمک کند و هرگونه علائم انسداد را مشخص نماید. اگر اشعه ایکس یا RBUS برای تشخیص کافی نباشد، یک سی تی اسکن شکم و لگن انجام می شود. این آزمایش تقریباً می تواند انواع سنگ های ادراری را تشخیص دهد.

ارزیابی دقیق به پزشک شما اجازه می دهد بهترین روش درمانی را برای کودک انتخاب کند.

پیشگیری از سنگ کلیه

کارهایی وجود دارد که می توانید برای پیشگیری از شکل گیری سنگ کلیه انجام دهید. بهترین راهها برای انجام این کار بستگی به نوع سنگ تولیدی، عوامل خطر و میزان تمایل فرزند شما برای رعایت برنامه پیشگیری طولانی مدت دارد. ممکن است کودک شما نیاز به تغییر برخی از عادت ها، مانند نوشیدن مایعات زیاد و تغییر رژیم غذایی داشته باشد.

به کودکان مبتلا به بیماری سنگ توصیه می شود:

  • روزانه به میزان بسیار زیادی آب بنوشید. به عنوان یک قاعده کلی، به میزان نصف وزن بدن خود در روز آب بنوشید. هیدراتاسیون مناسب به جلوگیری از متراکم شدن ادرار با کریستال ها کمک می کند و این می تواند منجر به تشکیل سنگ شود. همچنین خطر ابتلا به عفونت ادراری را کاهش می دهد که می تواند باعث ایجاد سنگ های استروویتی شود. رنگ ادرار فرزند شما ممکن است نشاندهنده ی تراکم کریستال باشد: ادرار زرد تیره یا روشن نشان دهنده ادرار بسیار غلیظ است، در حالی که ادرار کم رنگ یا بی رنگ نشان دهنده ادرار با غلظت کمتر است. لیموناد با آب لیمو طبیعی منبع خوبی از سیترات است و ممکن است به عنوان جایگزینی برای آب توصیه شود.
  • مصرف گوشت، نمک و غذاهای پر اگزالات مانند سبزیجات برگ سبز، شکلات و آجیل را محدود کنید. میزان کلسیم را در رژیم غذایی کودک خود محدود نکنید. انجام این کار در واقع می تواند خطر ابتلا به سنگ کلیه را افزایش دهد.

پزشک ممکن است از شما بخواهد تمام ادرار فرزندتان را در طی ۲۴ ساعت جمع کنید تا آن را برای مشخص کردن عواملی که ممکن است کودک را به سنگ کلیه مستعد کند، آزمایش کند.

درمان سنگ کلیه در کودکان

اگر کودک مایعات زیاد بنوشد ممکن است سنگها دفع شوند. استفاده از داروهای دفع کننده ی سنگ کلیه (MET) روشی است که در آن پزشک، دارویی مانند تامسولوسین را تجویز می کند تا شانس دفع سنگ را افزایش دهد. اگر فرزند شما درد زیادی دارد یا سنگ بزرگ است، پزشک ممکن است مجبور شود آن را به قطعات کوچکتر بشکند. جراحی سنگ کلیه کودکان در موارد زیر ضروری است:

  • سنگ کلیه طی ۱۵ روز خارج نشود، تب یا درد مداوم وجود دارد
  • سنگ کلیه برای دفع طبیعی بسیار بزرگ است
  • جریان ادرار مسدود شده است
  • عفونت مجاری ادراری وجود دارد
  • خونریزی مداوم یا آسیب کلیه وجود دارد
  • عکس برداری یا سونوگرافی نشان می دهد سنگ کلیه کودک بزرگتر شده است

حتما بخوانید: نتایج تحقیقات جدید: شربت یا داروی خواب آور کودکان را استفاده کنیم یا نه؟

روشهای شکستن سنگ کلیه در کودکان شامل موارد زیر است:

  • لیتوتریپسی یا سنگ شکنی برون اندامی. این عمل بصورت سرپایی انجام می شود و از یک ابزار برای شکستن سنگ کلیه کودک در اندازه های کوچک که می تواند به طور طبیعی دفع شود، استفاده می کند. این روش شامل استفاده از امواج شوک برای شکستن سنگ است.
  • سوراخ کوچک پوستی (PCNL). در این روش از سوزنی که از طریق پوست به کلیه وارد می شود و از ابزارهای جراحی مخصوص برای از بین بردن سنگ کلیه در کودکان استفاده می شود. بستری شدن در بیمارستان مورد نیاز است و بهبودی پس از عمل به حدود دو هفته زمان نیاز دارد.
  • یوتروسکوپی. در این روش، یک لوله تلسکوپ نازک بنام یوتروسکوپ از طریق مجاری ادراری به محل استقرار سنگ هدایت می شود. سپس با استفاده از لیزر، سنگ کلیه را خرد کرده و از بین می برد. این عمل بصورت سرپایی انجام می شود.

ویدیوی کاربردی درباره سنگ کلیه در کودکان

 

ready-for-gif

سعید حیدری

محقق پرشکی برتر چندین دوره پیاپی در منطقه و دارای ده ها مقاله علمی (در لینکدین سرچ بفرمایید) در معتبرترین مجلات پزشکی دنیا. سوالات خود را دقیق (وخلاصه) مطرح کنید. نهایتا تا 10 ساعت بعد با دقت کامل پاسخ خواهم داد.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا