طبق مطالعه جامع دانشگاه علوم پزشکی تهران، از هر ۸ کودک ایرانی یکی از آن ها علائم ADHD دارد — یعنی بیش از ۲.۵ میلیون کودک در کشور نیاز به ارزیابی دارند. که در صورتی که بیش فعالی در آن ها تایید شود، نیاز است هر چه زودتر نسبت به درمان بیش فعالی و کنترل علائم اقدامات لازم انجام شود تا در آینده کودک تاثیرات منفی نگذارد. در ادامه از این مقاله که توسط مرکز روانشناسی حس تحول تهیه شده و شامل مطالعات موردی بر روی مراجعین بوده است، در مورد تاثیرات قرص ویاس بر بیش فعالی و آینده کودک صحبت خواهیم کرد.
چرا تشخیص بیشفعالی کودکان در ایران افزایش یافته است؟
بر اساس گزارشهای روانشناسان و روانپزشکان کلینیک حس تحول (زیر نظر سازمان بهزیستی)، در سالهای اخیر آگاهی بیشتر جامعه، تشخیص دقیقتر و عوامل محیطی مانند فشارهای تحصیلی و استفاده گسترده از وسایل دیجیتال، منجر به شناسایی بیشتر موارد ADHD شده است.
والدین اغلب نگران عوارض داروهای محرک مانند بیاشتهایی، مشکلات خواب یا تپش قلب هستند. در این مقاله، با استناد به مطالعات معتبر و تجربیات واقعی والدین در کلینیکهای معتبر تهران، به سؤالات رایج پاسخ میدهیم:
- قرص ویاس دقیقاً چیست؟
- مکانیسم اثر آن در مغز کودک چگونه است؟
- دوز مناسب برای کودکان ۶ تا ۱۲ سال چقدر است؟
- عوارض شایع و روشهای مدیریت آنها
- مقایسه با ماتوراید (Concerta) و ریتالین
- تجربیات واقعی والدین (ناشناس)
- چه زمانی باید به روانپزشک کودک مراجعه کرد؟
هشدار مهم: این مقاله جنبه آموزشی دارد و جایگزین نظر پزشک نیست. هرگونه شروع یا تغییر دارو باید تحت نظر روانپزشک متخصص کودکان انجام شود.
پیشنهاد مطالعه:
برای دریافت اطلاعات تکمیلی در خصوص قرص ویاس چیست؟ (ترکیب، مکانیسم و تأییدیهها) کلیک کنید.
ترکیب شیمیایی و نام علمی قرص ویاس
- نام ژنریک: Lisdexamfetamine Dimesylate
- نام تجاری: Vyvanse (در ایران: ویاس)
- گروه دارویی: محرک سیستم عصبی مرکزی (CNS Stimulant)
- فرم موجود در ایران: کپسول (قابل باز شدن و مخلوط با مایعات)
مکانیسم اثر کپسول ویاس در مغز کودک
ویاس یک پرو دارو است، یعنی در بدن به دکستروآمفتامین فعال تبدیل میشود. بر اساس مطالعات معتبر:
- افزایش سطح دوپامین و نوراپینفرین → بهبود تمرکز و توجه (در قشر پیشانی)
- کاهش تکانشگری و رفتارهای impulsiv (در هسته اکومبنس)
- تقویت حافظه کاری (در هیپوکامپ)
نکته کلیدی: ویاس آهستهرهش است و اثر پایدار ۱۰-۱۴ ساعته دارد، بدون نوسانات شدید (برخلاف برخی داروهای دیگر).
تأییدیههای بینالمللی و ایران قرص ویاس
- FDA آمریکا: تأیید برای ADHD کودکان بالای ۶ سال
- EMA اروپا: تأیید
- وزارت بهداشت ایران: وارداتی و تحت نظارت روانپزشک
کاربرد قرص ویاس در کودکان ایرانی
ویاس برای مدیریت علائم اصلی ADHD مؤثر است:
- بهبود توجه و تمرکز در مدرسه
- کاهش تکانشگری و قطع حرف دیگران
- کنترل بیشفعالی حرکتی
- کمک به سازماندهی تکالیف
مطالعات بالینی نشاندهنده بهبود قابل توجه در عملکرد تحصیلی و رفتاری کودکان است.
مطالعه کلینیک حس تحول در رابطه با قرص بیش فعالی ویاس
- گروه سنی: ۶ تا ۱۲ سال
- دوز اولیه: معمولاً ۳۰ میلیگرم صبحگاهی
- مدت: حداقل ۶ ماه با پایش منظم
- نتایج گزارششده توسط والدین و معلمان:
- بهبود نمرات و عملکرد درسی
- کاهش اختلالات کلاسی
- افزایش اعتماد به نفس کودکان
دوز و نحوه مصرف قرص ویاس برای کودکان
دوز بر اساس وزن و پاسخ فردی تنظیم میشود (توصیه کلی):
- وزن ۲۰-۳۰ کیلو: شروع با ۲۰-۳۰ میلیگرم، حداکثر تا ۵۰ میلیگرم
- وزن ۳۰-۴۵ کیلو: شروع با ۳۰ میلیگرم، حداکثر تا ۷۰ میلیگرم
- بالای ۴۵ کیلو: شروع با ۳۰-۵۰ میلیگرم، حداکثر ۷۰ میلیگرم
نکته عملی: کپسول قابل باز شدن است و پودر آن را میتوان در آبمیوه یا غذای نرم مخلوط کرد (طعم تلخ ندارد).
بهترین زمان مصرف قرص ویاس
- صبح زود، همراه صبحانه (برای جلوگیری از کاهش اشتها در طول روز)
- ترجیحاً قبل از ساعت ۸ صبح (برای جلوگیری از اختلال خواب)
مدت درمان مصرف قرص ویاس
- حداقل ۶ ماه برای مشاهده اثرات پایدار
- ارزیابی منظم هر ۳ ماه توسط روانپزشک
- قطع دارو باید تدریجی و تحت نظر پزشک باشد
عوارض شایع و راههای کاهش آن (دغدغه اصلی والدین)
عوارض احتمالی ویاس مشابه سایر محرکها است:
- کاهش اشتها: ارائه میانوعدههای پروتئینی غنی از کالری
- مشکلات خواب: اجتناب از کافئین، روتین خواب منظم
- سردرد یا تحریکپذیری: مصرف کافی مایعات، تنظیم دوز
- تغییرات وزن یا رشد: پایش منظم توسط پزشک، گاهی مکملها
- تپش قلب (نادر): بررسی قلبی پیش از شروع
مصرف خودسرانه قرص ویاس در کودکان = خطر جدی
استفاده بدون تجویز متخصص میتواند منجر به عوارض شدید مانند افزایش فشار خون، مشکلات قلبی یا اختلالات خواب شود. همیشه با نوار قلب و ارزیابی کامل شروع کنید.
تجربیات واقعی والدین (مراجعین کلینیک حس تحول)
مادر یک کودک ۸ ساله: «ابتدا کاهش اشتها داشتیم، اما با تنظیم زمان مصرف و میانوعدهها مشکل حل شد. حالا تمرکز و نمراتش خیلی بهتر شده.» پدر یک کودک ۷ ساله: «خواب مشکل داشت، اما با مصرف زودتر صبحگاهی، همه چیز عادی شد. کودکمان آرامتر و متمرکزتر است.»
مقایسه قرص ویاس با ماتوراید و ریتالین
- مدت اثر: ویاس ۱۰-۱۴ ساعت | ماتوراید (Concerta) ۸-۱۲ ساعت | ریتالین ۴-۶ ساعت
- پایداری اثر: ویاس بالا (کمنوسان) | ماتوراید متوسط | ریتالین پایین
- عوارض گوارشی: ویاس کمتر | ماتوراید متوسط | ریتالین بیشتر
- احتمال سوءمصرف: ویاس بسیار کم (به دلیل پرو دارو بودن)
- قیمت تقریبی ماهانه: ویاس بالاتر | ماتوراید متوسط | ریتالین پایینتر
بسیاری از والدین ویاس را به دلیل اثر پایدارتر ترجیح میدهند.
چه زمانی باید به روانپزشک کودک مراجعه کرد؟
اگر کودک حداقل ۴ علامت زیر را به طور مداوم نشان دهد:
- عدم تمرکز طولانی روی تکالیف
- قطع مداوم حرف دیگران
- گم کردن مکرر وسایل
- بلند شدن ناگهانی در کلاس
- مشکل در رعایت نوبت
- شکایتهای مکرر معلم
عدم درمان بیش فعالی چه نتایجی را برای کودک به همراه دارد؟
درمان زودهنگام کلیدی است. مطالعات نشان میدهند عدم مدیریت ADHD میتواند خطر مشکلات تحصیلی، اضطراب، افسردگی و چالشهای شغلی در بزرگسالی را افزایش دهد. هرچه زودتر اقدام کنید، شانس موفقیت کودک بیشتر است.
سوالات متداول والدین ایرانی در مورد مصرف ویاس
۱. آیا ویاس اعتیادآور است؟ خیر، به دلیل ساختار پرو دارو، احتمال سوءمصرف بسیار پایین است.
۲. اگر کودک کپسول را نخورد؟ پودر داخل کپسول را در مایعات مخلوط کنید.
۳. آیا ویاس رشد کودک را مختل میکند؟ مطالعات بلندمدت تأثیر قابل توجهی روی قد نهایی نشان ندادهاند، اما پایش رشد ضروری است.
۴. آیا میتوان آن را با ماتوراید جایگزین کرد؟ بله، بسته به پاسخ کودک.
۵. هزینه تقریبی ماهانه چقدر است؟ بسته به دوز، حدود ۱ میلیون تومان یا بیشتر.
ویاس یک ابزار برای درمان بیش فعالی — نه معجزه
ویاس ابزار مؤثری برای کنترل علائم ADHD است، اما درمان کامل شامل:
۱. دارو درمانی
۲. رفتار درمانی و آموزش والدین
۳. ورزش منظم و خواب کافی
۴. همکاری با مدرسه
اگر فرزندتان علائم بیشفعالی دارد، برای مشاوره تخصصی تماس بگیرید:
📞 تلفن: 09358530203 📱 واتساپ: 09358530203 کلینیک حس تحول — پاسداران، بوستان هشتم، زیر نظر سازمان بهزیستی
زبان یعنی آینده! اپلیکیشن آموزش زبان چرب زبان برای کودکان ایران کاملا رایگانه! همین الان دانلودش کن کلی وقت گذاشتیم فقط واسه کمک به ساخت آینده بهتر واسه فرزندان ایران عزیز!
من خودم .ویاس استفاده کردم سر خود، کار داشت به جاهای باریک کشیده میشد. بدون دستور پزشک مصرف نکنید. بخصوص جوونا و نوجوونا که کم تجربه ن و هیجانی