سلامت کودکان

عفونت ادراری در کودکان: علائم، بهترین درمانهای خانگی و نکات مهم

عفونت ادراری (UTI) در کودکان نسبتاً شایع است، اما معمولاً جدی نیست. عفونت ادراری معمولاً در اثر ورود باکتریها (میکروب ها) به مثانه یا مجرای ادراری ایجاد می شود. میکروب ها بیشتر از طریق روده ها یا مدفوع وارد مجرای ادرار می شوند.

انواع

عفونت ادراری ممکن است به صورت زیر طبقه بندی شود:

۱- عفونت ادراری فوقانی: در این شرایط عفونت در کلیه ها (پیلونفریت) و قسمت فوقانی مجاری ادراری، دیده می شود.

۲- عفونت ادراری تحتانی: در این صورت عفونت در مثانه (سیستیت) یا قسمت تحتانی مجاری ادراری دیده می شود.

عفونت ادراری معمولا موجب درد و سوزش ادراری می شود، پس درمان آن اهمیت زیادی دارد. برای اطلاع از عوامل ایجاد کننده ی عفونت ادراری در کودکان، نشانه ها، داروها و درمان های خانگی در این مطلب همراه ما باشید.

دستگاه ادراری چیست و چگونه کار می کند؟

مجاری ادراری از قسمت هایی تشکیل شده است که در تولید ادرار نقش دارند. این قسمتها عبارتنداز: دو کلیه که برای تولید ادرار، خون و آب اضافی بدن را فیلتر (تصفیه) می کنند. دو حالب یا لوله هایی که ادرار را از کلیه ها به مثانه منتقل می کند. مثانه ای که ادرار را تا زمانی که از بدن خارج شود، در خود نگه می دارد.

وقتی ادرار می کنیم، جریان ادرار از طریق لوله هایی به نام میزراه (پیشاب راه) که در انتهای مثانه قرار گرفته اند، از بدن خارج می شود. باز شدن مجرای ادرار در انتهای آلت تناسلی در پسران و در جلوی واژن در دختران است.

حتما بخوانید: علائم دیابت در کودکان: روشهای پیشگیری و نکات مهم

چه عواملی باعث عفونت ادراری می شود؟

عفونت ادراری معمولاً وقتی ایجاد می شود که میکروب ها (یا باکتریها) موجود در مدفوع، وارد مجرای ادرار و مثانه شود. این ممکن است برای کودکان یا افرادی اتفاق بیفتد که بهداشت ضعیفی دارند. بنابراین آموزش کودکان به رعایت بهداشت از همان ابتدای کودکی، اهمیت زیادی دارد.

چه عواملی کودک را در معرض ابتلا به عفونت ادراری قرار می دهد؟

بروز عفونت ادراری در کودکان متداول است. این عفونتها بیشتر در نوزادان زیر ۱۲ ماه دیده می شوند اما می توانند کودکان را در هر سنی تحت تأثیر قرار دهند.

برخی از شرایطی که کودکان را بیشتر در معرض خطر عفونت ادراری قرار می دهد عبارتنداز:

  • یبوست
  • ناهنجاریهای دستگاه ادراری
  • مشکلات عصبی که در آن مثانه به طور کامل خالی نمی شود (احتباس ادرار)

علائم و نشانه های عفونت ادراری

کودکان مبتلا به عفونت ادراری ممکن است علائم زیر را داشته باشند:

  • درد هنگام ادرار کردن
  • تکرر ادرار (بدون تخلیه ی ادرار زیاد)
  • درد در قسمت تحتانی شکم
  • درد در یک طرف کمر
  • ادرار بد بو
  • ادرار کدر
  • وجود خون در ادرار
  • استفراغ
  • تب
  • احساس بیماری و تهوع بهمراه بی اشتهایی
  • شب ادراری
  • خیس کردن شلوار

پیشگیری

والدین اغلب می خواهند بدانند که چه کاری می توانند انجام دهند تا از بروز عفونت ادراری جلوگیری کنند. همه ی عفونت های ادراری قابل پیشگیری نیستند، اما در اینجا چند پیشنهاد وجود دارد که ممکن است به برخی از کودکان کمک کند:

  • هرگونه یبوست را درمان کنید (کودکانی که یبوست دارند بیشتر در معرض ابتلا به عفونت ادراری هستند).
  • کودک خود را تشویق کنید که هنگام احساس نیاز به طور مرتب به توالت برود (کودکانی که ادرار خود را در طولانی مدت نگه می دارند، بیشتر در معرض ابتلا به عفونت ادراری هستند).
  • کودک را تشویق کنید که به درستی روی توالت بنشیند تا بتواند مثانه خود را کاملاً خالی کند.
  • اطمینان حاصل کنید که کودک شما بخصوص در آب و هوای گرم، به میزان کافی غذا و آب می خورد.
  • به دخترتان یاد دهید که قسمتهای زیرین خود را از جلو به عقب (و نه از عقب به جلو) بشورند و پاک کنند (اینکار به کاهش انتشار میکروب ها از روده به مجرای ادرار جلوگیری می کند).

در مطالعات عفونت ادراری در پسران به این نتیجه رسیده اند که ختنه کردن ممکن است اندکی خطر ابتلا به عفونت ادراری را کاهش دهد. اکثر متخصصان زمانی ختنه کردن را توصیه می کنند که عفونت های ادراری مکرر وجود داشته باشد و این عفونت ها باعث ایجاد مشکلات عمده سلامتی شده باشند.

از مواردی که ممکن است دستگاه ادراری کودک را تحریک کند، اجتناب کنید.

سعی کنید از هر چیزی که ممکن است باعث تحریک دستگاه ادراری کودک می شود، جلوگیری کنید:

  • از استفاده از صابون ها و شامپوهای بزرگسالان که ممکن است موجب تحریک پوست کودک شود خودداری کنید، به ویژه اگر فرزندتان پوست حساسی دارد.
  • بجای قرار دادن طولانی مدت کودک در وان یا تشت، او را زیر دوش آب بشورید.
  • کودک را از لحاظ کرمک (کرم نشیمن گاهی) که انگل روده ای انسان به ویژه کودکان است، بررسی کنید. برای معاینه کودک را نزد پزشک ببرید.
  • دختران را به پوشیدن لباس زیر پنبه ای تشویق کنید.
  • فرزندتان را به رعایت بهداشت فردی تشویق کنید.
  • به فرزندتان یاد دهید بعد از شستن خود، از دستمال توالت برای خشک کردن استفاده کنند.

درمان عفونت ادراری در کودکان

درمان عفونت ادراری در کودکان برای جلوگیری از آسیب کلیه، به درمان سریع با آنتی بیوتیک نیاز دارد. نوع آنتی بیوتیک مورد استفاده و طول مدت درمان، به نوع باکتری های عفونت زا و شدت عفونت بستگی دارد.

رایج ترین آنتی بیوتیک های مورد استفاده در درمان عفونت ادراری کودکان عبارتند از:

  • آموکسی سیلین
  • آموکسی سیلین و اسید کلاولانیک (کوآموکسی کلاو)
  • سفالوسپورین ها
  • داکسی سایکلین، اما فقط در کودکان بالای ۸ سال
  • نیتروفورانتوئین
  • سولفامتوکسازول-تری متوپریم

اگر عفونت ادراری فرزند شما یک عفونت مثانه ساده است، به احتمال زیاد درمان با استفاده از مصرف آنتی بیوتیک خوراکی در خانه انجام خواهد گرفت. با این حال، عفونت های شدیدتر ممکن است نیاز به بستری شدن در بیمارستان و استفاده از آنتی بیوتیک های تزریقی داشته باشد.

حتما بخوانید: عفونت ادراری در نوزادان: علائم، علت ایجاد و بهترین درمانهای خانگی

بستری شدن در بیمارستان ممکن است در موارد زیر برای فرزند شما ضروری باشد:

  • سن کمتر از ۶ ماه در کودکان
  • تب شدیدی که بهبود نمی یابد
  • عفونت کلیه، به ویژه اگر کودک بسیار بیمار یا جوان باشد
  • ابتلا به عفونت خونی ناشی از باکتری
  • کمبود آب بدن، استفراغ یا عدم مصرف داروهای خوراکی

ممکن است داروهای ضد درد برای کاهش ناراحتی شدید در زمان ادرار نیز تجویز شود.

اگر فرزند شما در حال درمان با آنتی بیوتیک در خانه است، می توانید با انجام برخی اقدامات خاص، به نتایج مثبت دست یابید.

داروهای خانگی برای درمان عفونت ادراری در کودکان

در اینجا لیستی از داروهای طبیعی برای درمان عفونت ادراری در کودکان آورده شده است:

۱- به کودک خود آب زیادی بدهید.

به کودک خود تا حد ممکن آب بدهید. ادرار کردن اغلب به بیرون راندن سریع سموم کمک می کند. با این حال، او را مجبور به نوشیدن آب نکنید. اگر کودک شما کمتر از ۶ ماه دارد، به جای آب، شیر مادر به او بدهید.

۲- از آب میوه های تازه استفاده کنید.

در صورتی که کودک شما بیش از شش ماه سن داشته باشد، زغال اخته، بلوبری و آب آناناس بهترین گزینه ها برای بهبود عفونت ادراری او هستند. دلیل توصیه کردن این میوه ها، محدود کردن رشد و تکثیر باکتری های مضر در مجاری ادراری است. به یاد داشته باشید که قبل از دادن آب میوه به کودک خود با یک متخصص اطفال مشورت کنید. همچنین، قبل از دادن برخی آب میوه ها آن را رقیق کنید زیرا برخی از آب میوه ها می توانند اسیدیته ادرار را افزایش دهند.

۳- از پروبیوتیک ها استفاده کنید.

باکتری های خوب برای سرکوب رشد هرگونه میکروارگانیسم های بد بسیار مهم و ضروری هستند. پروبیوتیک ها با بازیابی فلور طبیعی بدن و بهبود مقاومت باکتریها، به درمان و جلوگیری از عفونت ادراری کمک می کنند. می توانید از ماست های حاوی پروبیوتیک استفاده کنید.

حتما بخوانید: برگشت ادرار در کودکان: علت و بهترین روشهای درمان خانگی

۴- به فرزندتان آب لیمو بدهید.

آب لیمو به عنوان یک ماده ادرار آور عمل می کند (یک ماده ادرار آور باعث افزایش عبور ادرار می شود) و به بیرون راندن باکتری ها و سموم مضر از بدن کمک می کند. این امر باعث می شود که سطح pH خون و مجاری ادراری از اسیدی به قلیایی تغییر کند که رشد باکتری ها را متوقف می کند. نوشیدن روزانه ی آب لیمو می تواند در آینده از بروز عفونت ادراری جلوگیری کند.

۵- از خوردن مواد غذایی و نوشیدنی های اسیدی خودداری کنید.

اگر فرزند شما به غیر از شیر مادر مصرف غذاهای نیمه جامد، مواد جامد و مایعات را آغاز کرده است، از دادن غذاها و نوشیدنی های اسیدی به او خودداری کنید. به کودک خود آب میوه های رقیق شده، شیر مادر، سبزیجات و میوه های غیر اسیدی بدهید.

۶- قسمت های خصوصی کودک خود را تمیز نگه دارید.

پوشک آلوده کودک خود را بطور منظم تعویض کنید. قبل از پوشیدن پوشک جدید، ابتدا قسمتهای خصوصی فرزندتان را با دستمال مرطوب ضد میکروبی تمیز کنید یا او را بشورید. حتماً قبل از انجام این کار دستان خود را بشویید.

۷- فرزندتان را به حمام گرم ببرید.

روزی یک بار فرزندتان را به حمام گرم ببرید. یک بار در روز با صابون هیپوآلرژیک، کودک خود را حمام کنید. آب گرم باعث تسکین درد و همچنین تمیز کردن قسمت های خصوصی کودک شما می شود و از رشد بیشتر باکتری ها جلوگیری می کند.

۸- از پوشک پارچه ای استفاده کنید.

پوشک پارچه ای بهداشتی تر و سالم تر است و همچنین فاقد مواد شیمیایی است که در پوشک بچه یکبار مصرف به کار می رود. علاوه بر بهداشت بیشتر، استفاده از پوشک پارچه ای موجب صرفه جویی بیشتر در هزینه ها می شود. بنابراین، از پوشک پارچه ای می توان برای جلوگیری از رشد باکتریها استفاده کرد.

۹- پاک کردن کودک از جلو به عقب (برای دختران)

اگر دختر دارید، پاک کردن کودک از جلو به عقب می تواند از بروز عفونت ادراری جلوگیری کند. دلیل خوبی برای اینکار وجود دارد. مدفوع و ادرار، دارای باکتریهای ناسالمی هستند که در صورت تماس با مجرای ادرار و دستگاه تناسلی (در طولانی مدت)، می توانند باعث عفونت شوند.

بنابراین، هنگامی که قسمت های خصوصی کودک خود را تمیز می کنید، به یاد داشته باشید که از جلو به عقب پاک کنید (و نه برعکس) و پس از شستن او (یا تمیز کردن با دستمال مرطوب)، از دستمال توالت نرم برای خشک کردن دستگاه تناسلی و مقعد استفاده کنید.

حتما بخوانید: سنگ کلیه در نوزادان و کودکان خردسال: همه نکات مهم

۱۰- به فرزندتان یاد دهید در مواقع لزوم، ادرار کند.

می توانید به کودک نو پای خود یاد دهید که مواقع لزوم، ادرار کند و از نگه داشتن ادرار خود اجتناب کند. ممکن است وی به دلیل عدم دفع ادرار، درد داشته باشد، زیرا در زمان ابتلا به عفونت ادراری، دفع ادرار دردناک خواهد بود. با این حال، تشویق مثبت می تواند کمک کننده باشد. می توانید به او بگویید که هرچه بیشتر ادرار کند، درد کمتری خواهد داشت.

۱۱- از حوله ی گرم استفاده کنید.

حوله را روی بخار آب یا بخاری گرم کنید و سپس آن را در پایین شکم کودک خود قرار دهید. در طول روز چندین بار اینکار را تکرار کنید. قرار دادن حوله ی گرم، کودک را از درد رهایی می بخشد. یادتان باشد که قبل از قرار دادن حوله روی شکم کودک، دمای آن را بررسی کنید.

چه زمانی لازم است به پزشک مراجعه کنیم؟

در طول درمان فرزندتان، اگر علائم پس از سه روز بدتر شد یا ادامه داشت، با پزشک خود تماس بگیرید. در موارد زیر به پزشک مراجعه کنید:

  • تب بالاتر از ۱۰۱ درجه فارنهایت (۳۸٫۳ درجه سانتیگراد)
  • برای نوزادان، تب جدید یا مداوم (تب بیش از سه روز) و بالاتر از ۱۰۰٫۴ درجه فارنهایت (۳۸ درجه سانتیگراد)

حتما بخوانید: ادرار نکردن کودک: علت ها، بهترین درمانهای خانگی و نکات مهم

اگر کودک علائم جدیدی از جمله موارد زیر را داشت هم لازم است به پزشک مراجعه کنید:

  • درد
  • استفراغ
  • دانه های پوستی
  • ورم
  • تغییر در جریان خروجی ادرار

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا